Veel promovendi beginnen hun promotietraject met hoge verwachtingen van zichzelf.

Ze willen snel zelfstandig worden, goede resultaten behalen, complexe analyses uitvoeren en hun weg vinden in een academische omgeving die vaak nieuw en uitdagend is. Tegelijkertijd worden ze omringd door ervaren onderzoekers die ogenschijnlijk moeiteloos artikelen schrijven, subsidies binnenhalen en ingewikkelde wetenschappelijke discussies voeren.

Het is dan ook niet vreemd dat veel promovendi zichzelf regelmatig afvragen of ze wel goed genoeg zijn.

Onlangs kwam ik een uitspraak tegen die me direct deed denken aan de promovendi en jonge onderzoekers die ik de afgelopen jaren heb begeleid:

“You are here to learn to ride a bicycle, not to invent a bicycle.”

Wat mij betreft raakt die uitspraak precies de kern van een promotietraject.

Een promotietraject is in de eerste plaats een leertraject

Dat klinkt misschien vanzelfsprekend. Toch zie ik in de praktijk dat veel promovendi zichzelf beoordelen alsof ze al ervaren onderzoekers zouden moeten zijn.

Ze leggen de lat hoog en verwachten van zichzelf dat ze snel antwoorden hebben, zelfstandig problemen oplossen en direct weten hoe onderzoek werkt. Wanneer iets niet lukt, ontstaat gemakkelijk het gevoel dat ze tekortschieten.

Maar dat is niet waar een promotietraject voor bedoeld is.

Je bent er niet om vanaf dag één alles te kunnen. Je bent er om te leren hoe onderzoek werkt. Om te ontdekken hoe je een onderzoeksvraag aanscherpt, hoe je omgaat met feedback, hoe je wetenschappelijke artikelen schrijft en hoe je navigeert in een omgeving waarin onzekerheid eerder regel dan uitzondering is.

Onderzoek doen betekent immers ook omgaan met analyses die niet werken, hypotheses die niet worden bevestigd, artikelen die worden afgewezen en ideeën die anders uitpakken dan je had gehoopt. Juist dat leerproces hoort erbij.

 

Resultaten zijn zichtbaar, het leerproces veel minder

In de academische wereld zien we vooral de uitkomsten.

We zien publicaties, promoties, subsidies en succesvolle onderzoekers. Wat veel minder zichtbaar is, zijn de jaren van oefenen, fouten maken, feedback ontvangen en opnieuw proberen die daaraan voorafgaan.

Daardoor ontstaat gemakkelijk het idee dat anderen moeiteloos door hun loopbaan bewegen, terwijl je zelf worstelt met onzekerheid of vragen waar je nog geen antwoord op hebt.

Veel promovendi vergelijken zichzelf daardoor met mensen die zich in een totaal andere fase van hun ontwikkeling bevinden. Ze spiegelen zich aan ervaren onderzoekers, terwijl zij zelf nog midden in het leerproces zitten.

Dat is vergelijkbaar met iemand die net begint met fietsen en zichzelf vergelijkt met een wielrenner die al duizenden kilometers heeft afgelegd.

 

Ook ervaren onderzoekers hebben ooit moeten leren fietsen

Terugkijkend op mijn eigen loopbaan herken ik dit mechanisme ook.

Veel vaardigheden die later vanzelfsprekend leken, ontstonden niet vanzelf. Ze kwamen voort uit jaren van oefenen, feedback ontvangen, fouten maken en opnieuw beginnen.

Dat gold voor onderzoek doen, maar net zo goed voor begeleiden, leidinggeven, presenteren, samenwerken en later ook voor mijn ontwikkeling als coach en trainer.

Op het moment zelf voelt leren vaak rommelig. Achteraf lijkt het een logisch proces.

Juist daarom is het belangrijk om jezelf af en toe te herinneren aan waar je werkelijk mee bezig bent. Niet aan het bewijzen dat je alles al kunt, maar aan het ontwikkelen van vaardigheden die tijd nodig hebben om te groeien.

 

Geef jezelf toestemming om te leren

Misschien zouden we promovendi vaker mogen herinneren aan wat hun werkelijke opdracht is.

Niet een fiets uitvinden, maar leren fietsen.

Dat vraagt nieuwsgierigheid, oefening en de bereidheid om fouten te maken. Het vraagt ook dat je accepteert dat onzekerheid geen teken is dat je faalt, maar vaak juist een teken dat je iets nieuws aan het leren bent.

Professionele ontwikkeling ontstaat zelden doordat alles direct lukt. Ze ontstaat doordat je blijft oefenen, vragen stelt, feedback ontvangt en stap voor stap groeit in wat je doet.

Misschien is dat wel één van de belangrijkste lessen van een promotietraject: niet leren hoe je alles perfect doet, maar leren hoe je blijft bewegen wanneer je het nog niet allemaal weet.

Welke les had jij graag eerder willen horen tijdens je promotietraject?